Κούλογλου x 2: Λιβύη και Μέρκελ

Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΕΛΑΦΡΟΤΗΤΑ και το χαμηλό πνευματικό επίπεδο της χώρας φανερώνονται σε κάθε διεθνή κρίση. Τότε είναι που εμφανίζονται σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια η ασχετοσύνη, η κομπορρημοσύνη και ο ελληνικός επαρχιωτισμός. Τύποι που δεν έχουν ιδέα από την ιστορία ή τα δεδομένα μιας σύρραξης που μόλις αντιλήφθηκαν, παρότι προϋπήρχε για χρόνια, αρχίζουν να αναλύουν την κατάσταση με ύφος περισπούδαστο, καταγγέλλοντας τον ιμπεριαλισμό, τους δικτάτορες που μόλις ανακάλυψαν ή τον εχθρό κατά περίσταση και υποβάλλοντας με πατριωτικό στόμφο προτάσεις, ώστε η Ελλάδα να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο - τρομάρα της. Αυτές τις μέρες ήταν η σειρά της Λιβύης να την πληρώσει. Ακολουθούν 5 θέσεις που ξεκαθαρίζουν τα πράγματα και μια υπόδειξη για την ελληνική συνεισφορά.

1. Η ΑΡΧΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την επιβολή μιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στη Λιβύη ήταν σωστή και δικαιολογημένη. Όπως είχαν και δημοσίως δηλώσει, οι δυνάμεις του Καντάφι ήθελαν να σφάξουν μέχρι και τον τελευταίο από τους αντιπάλους τους που είχαν εξεγερθεί. Σίγουρα, η επιβολή της ζώνης αποτελεί ένα είδος επέμβασης που δικαιολογείται όμως τόσο από τη σχετική έκκληση των εξεγερμένων όσο και από τη διεθνή νομοθεσία, αν πρόκειται να αποτραπούν μαζικές σφαγές. Σίγουρα, επίσης, ο ΟΗΕ και η περίφημη «διεθνής κοινότητα» δεν έδειξαν την ίδια ευαισθησία τρία χρόνια πριν, όταν ο ισραηλινός στρατός έσφαζε τους Παλαιστίνιους στη Γάζα. Αλλά, αυτό δεν σημαίνει ότι έπρεπε να σφαχτούν και οι Λίβυοι.

2. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΑΡΧΙΖΕΙ από τη στιγμή που, ενώ το καθεστώς Καντάφι κήρυξε μονομερή κατάπαυση του πυρός μετά την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Γαλλία με τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ ξεκίνησαν να βομβαρδίζουν. Αντίθετα, θα έπρεπε μια διεθνής αντιπροσωπεία από τον ΟΗΕ, τις αραβικές και τις αφρικανικές χώρες να διαπραγματευτεί με τον Καντάφι μια παρατεταμένη κατάπαυση του πυρός, την προστασία των πολιτών και την προκήρυξη εκλογών.

3. ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΤΙ δεν έγινε καμία ουσιαστική διπλωματική προσπάθεια για την ειρηνική επίλυση της κρίσης δεν οφείλεται στην περιβόητη επιθετικότητα των ιμπεριαλιστικών μεγάλων δυνάμεων που θέλουν να αρπάξουν το πετρέλαιο της χώρας. Γιατί ο Λίβυος δικτάτορας φρόντιζε για τα συμφέροντά τους όσο κανείς άλλος, έχοντας συνάψει, ιδίως τα τελευταία χρόνια, πετρελαϊκές συμφωνίες με όλες τις μεγάλες δυνάμεις. Επιπλέον, οι μυστικές του υπηρεσίες συνεργάζονταν στενά με τις αμερικανικές και τις βρετανικές για τον εντοπισμό ισλαμιστών εξτρεμιστών (δεν είναι τυχαίο ότι ο Καντάφι παρουσίαζε τους αντιπάλους του ως παραλλαγή της Αλ Κάιντα), ενώ για τους Ιταλούς η Λιβύη έπαιζε τον ρόλο του μπουλντόγκ-συνοριοφύλακα. Όσο για τη Γαλλία, μόλις τον Οκτώβριο είχε υπογράψει συμφωνία με τον Καντάφι ακόμη και στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Μπορεί η γαλλική Τotal να κερδίσει μεγαλύτερο μερίδιο από το λιβυκό πετρέλαιο αν ο Καντάφι ανατραπεί, αλλά ο ξαφνικός ζήλος του Σαρκοζί για τη δημοκρατία θέλει κυρίως να μετριάσει τη ζημιά που προκάλεσαν οι αποκαλύψεις για τις στενές σχέσεις της κυβέρνησής του με το διεφθαρμένο καθεστώς του Μπεν Άλι, που ανατράπηκε από την εξέγερση των Τυνήσιων τον Ιανουάριο. Ο ανεκδιήγητος Γάλλος Πρόεδρος αποφάσισε να το παίξει Λαφαγιέτ που βοηθάει τους εξεγερμένους για την ελευθερία ανά τον κόσμο, σκοπεύοντας απλώς σε μερικούς πόντους παραπάνω στις δημοσκοπήσεις.

4. ΑΚΟΜΗ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ είναι η τακτική που εγκαινίασε ο Μπαράκ Ομπάμα, αυτή η μεγάλη διαπλανητική απογοήτευση του 21ου αιώνα. Η συμμετοχή των αμερικανικών δυνάμεων σε μια στρατιωτική επίθεση χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου δημιουργεί ένα ανατριχιαστικό προηγούμενο: τι θα γίνει αν μετά από 3 χρόνια κάποια θεούσα Πρόεδρος Πέιλιν αποφασίσει να βομβαρδίσει το Ιράν χωρίς να ρωτήσει κανένα;

5. Η ΠΕΡΙΒΟΗΤΗ «ΣΥΜΜΑΧΙΑ» της «Αυγής του Οδυσσέα», όπως κακόγουστα ονομάστηκε η δολοφονική εκστρατεία, είναι ήδη διαιρεμένη. Ίσως ποτέ άλλοτε στην ιστορία δεν έτυχε δυνάμεις να βομβαρδίζουν διαφωνώντας και να διαφωνούν βομβαρδίζοντας. Αυτό δείχνει ακριβώς πόσο πρόχειρα και χωρίς στρατηγικό στόχο στήθηκε η όλη επιχείρηση. Κανείς από τους πρωταγωνιστές της δεν έχει ξεκαθαρίσει αν θέλει την αλλαγή του καθεστώτος Καντάφι ή κάποιου είδους συμβιβασμό μαζί του και ποια θα είναι τα επόμενα βήματα, αν τίποτα από τα προηγούμενα δεν επιτευχθεί. Αντίθετα με τον Οδυσσέα, η διεθνής συμμαχία των σταυροφόρων της ελευθερίας δεν έχει στόχο κάποια Ιθάκη. Βαδίζει στα κουτουρού. Εδώ ακριβώς μπορεί να συνεισφέρει, παίζοντας «πρωταγωνιστικό ρόλο», και η Ελλάδα: συμβάλλοντας, με την πείρα που έχει αποκτήσει, στο πώς μπορείς να αρμενίζεις αμέριμνα προς το πουθενά.

και το ρεπορτάζ του ίδιου, ίσως το πιο συνοπτικό και συνάμα κατατοπιστικό για την κρίση,

στην τελευταία του εκπομπή (Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα):

Γράμμα στην καγκελάριο Μέρκελ από ένα γουρουνάκι by tvxorissinora

(πηγή:) 23 Απριλίου 2010: Ο πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, ανακοινώνει από το ακριτικό Καστελόριζο την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης της τρόικας. Σχεδόν ένα χρόνο μετά, όλοι παραδέχονται ότι, παρά τα αυστηρότατα μέτρα λιτότητας και τις περικοπές, το μνημόνιο που επιβλήθηκε με πρωτοβουλία του Βερολίνου, ήταν από την αρχή εξωπραγματικό.

«Οι αριθμοί δεν έβγαιναν», παραδέχεται μιλώντας στον Στέλιο Κούλογλου ο Γιώργος Χατζημαρκάκης, ευρωβουλευτής του κόμματος των Φιλελευθέρων, που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό της κυρίας Μέρκελ. Επρόκειτο για λάθος εκτίμηση της τελευταίας; H μήπως το μνημόνιο ήταν μια τακτική «οικονομικών δολοφόνων», σχεδιάστηκε δηλαδή για να γονατίσει την Ελλάδα και να την αναγκάσει να πουλήσει τα νησιά της, όπως πρότειναν πρόσφατα οι εκπρόσωποι της τρόικας;

Αναζητώντας τις απαντήσεις, το «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα» πραγματοποίησε μια μεγάλη, πολύμηνη διεθνή έρευνα συζητώντας με δεκάδες αξιωματούχους και ειδικούς που γνωρίζουν τι πραγματικά συνέβη. Στη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον, αναλύεται το σκοτεινό, «διπλό» παιχνίδι της Goldman Sachs. Η «φίρμα», όπως αποκαλείται η πανίσχυρη επενδυτική τράπεζα από αυτούς που φοβούνται και να προφέρουν το όνομα της, συνεργαζόταν με την ελληνική κυβέρνηση και συγχρόνως την πρόδιδε. «Όλοι γνωρίζαμε ότι η Ελλάδα πήγαινε κατά διαόλου», ομολογεί στις Βρυξέλλες ο τέως πρωθυπουργός του Βελγίου Guy Verhofstadt, ενώ ο ευρωβουλευτής Daniel Cohn-Bendit μιλάει για τις πιέσεις Μέρκελ και Σαρκοζί στον Παπανδρέου, ώστε η ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει, παρά τις δρακόντιες περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, να αγοράζει όπλα: «Είναι σαν τη Μαφία, σαν σκηνή από το “Νονό”». Και στην πόλη Χαλ της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, ο Ulrich Blum εκπρόσωπος του Ινστιτούτου που συμβουλεύει την γερμανική κυβέρνηση, εξηγεί στον Στέλιο Κούλογλου γιατί πρέπει να μπουν ενέχυρο ή να πωληθεί ελληνική περιουσία ή κάποια νησιά: «Αν κάποια στιγμή έχετε πλεόνασμα, τα ξαναγοράζετε».

Η πώληση νησιών πρωτοδιατυπώθηκε από την εφημερίδα «Bild» που πρωταγωνίστησε σε ανθελληνικά δημοσιεύματα, δημιουργώντας αρνητικό κλίμα στη γερμανική κοινή γνώμη. «Έχασα ακόμη και καλούς μου φίλους», λέει ο Κώστας Παπαναστασίου, διάσημος ηθοποιός στο Βερολίνο και καλεσμένος σε τηλεοπτικές εκπομπές που ασκούσαν κριτική στην Ελλάδα. «Η εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας πήρε αν όχι ρατσιστικές, τουλάχιστον ξενοφοβικές διαστάσεις», τονίζει στην εκπομπή η υπουργός Angelika Schwall-Düren. Την τελευταία στιγμή, ο δημοσιογράφος της «Bild» που έγραφε εναντίον της Ελλάδας ακυρώνει την συνέντευξη με το «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα». Ο φακός της εκπομπής και ο Στέλιος Κούλογλου εισβάλλουν στη «Bild», ζητώντας εξηγήσεις…

Μιλούν ακόμη ο εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ Παναγιώτης Ρουμελιώτης, o επικεφαλής της τρόικας Poul Thomsen, ο τέως υπάλληλος της Goldman Sachs Sylvain R. Raynes, οι Ευρωβουλευτές Pervenche Beres, Joe Higgins, Sven Giegold, Robert Goebbels, o τέως Συμπρόεδρος της Γερμανικής Αριστεράς Όσκαρ Λαφοντέν, οι δημοσιογράφοι Matt Taibi, Jean Quatremer, Rolf-Dieter Krause και Frederick Kauffman, ο Πάνος Παναγιώτου, οικονομικός αναλυτής στο Λονδίνο και πολλοί άλλοι.

«Αυγή της Οδύσσειας» και Λωτοφάγοι

Του Παντελη Μπουκαλα

Ούτε «Σοκ και Δέος» ούτε κάτι άλλο εκφοβιστικό. Τούτη τη φορά, θαρρείς και κάποιος λόγιος εισχώρησε στα ηγεμονικά κλιμάκια, η επιχείρηση στη Λιβύη ονομάστηκε σαρκαστικά «Αυγή της Οδύσσειας». Πιθανόν ο λόγιός μας θυμήθηκε ότι ένα επεισόδιο της ομηρικής «Οδύσσειας», με τους ντόπιους μακάριους μέσα στη διαρκή λήθη που τους πρόσφερε η βρώση του λωτού, εκτυλίχτηκε εκεί που, όπως εικάζουν οι ομηριστές, βρίσκεται η Κυρηναϊκή, ως τμήμα της Λιβύης.

Αλλά ποιοι οι Λωτοφάγοι σήμερα; Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς πως υπάρχει κάποια αυτοκριτική διάθεση στα υπονοούμενα του κωδικού «Αυγή της Οδύσσειας», υποθέτοντας ότι οι τιτλοδότες αυτοπροσδιορίζονται εμμέσως ως Λωτοφάγοι, αφού θυμούνται ό,τι υπηρετεί την προαγωγή των συμφερόντων τους, ενώ διαγράφεται από την ευαίσθητη μνήμη τους ό,τι δεν συμφωνεί πια με τη στρατηγική τους (όπως οι δοσοληψίες ορισμένων με τον Καντάφι, που μόλις τώρα καταγγέλλεται ως δυνάστης). Άλλο το Μπαχρέιν, λ.χ., όπου συστήνεται «αυτοσυγκράτηση», και άλλο η Λιβύη, όπου επιλέγεται ο βομβαρδισμός με όλους τους κινδύνους των «παράπλευρων απωλειών», με τις οποίες πάντως η εκπαιδευμένη διεθνής κοινότητα έχει εξοικειωθεί. Και η διαφορά δεν συναρτάται με το μέγεθος των χωρών ή τον αριθμό των νεκρών, αλλά με το μέγεθος των διακυβευόμενων συμφερόντων.

Αλλά το πιθανότερο είναι ότι ως Λωτοφάγοι εννοούνται όσοι οφείλουν να λησμονήσουν και το στιγματισμένο παρελθόν των βομβαρδιζόντων και κάποιες πτυχές της τωρινής δράσης τους, οι επιδιώξεις της οποίας παραμένουν εσκεμμένα ασαφείς. Ας πούμε, ποιος ακριβώς επεμβαίνει; Ο ΟΗΕ; Μα ούτε όλοι ενέκριναν το ψήφισμα ούτε όλοι οι εγκρίναντες συμμετέχουν στην υλοποίησή του. Το ΝΑΤΟ; Μα η επέμβαση γίνεται χωρίς αυτό να έχει ομονοήσει. Μια συμμαχία Δυτικών με τον αραβικό κόσμο; Μα ο Αραβικός Σύνδεσμος παίρνει αποστάσεις έστω παλινωδώντας και, επιπλέον, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο αραβικός κόσμος εκπροσωπείται αυθεντικά από το Κατάρ και τα Εμιράτα. Αν αυτός είναι «ο πόλεμος του Σαρκοζί», όπως ακόμα και Αμερικανοί αφήνουν να εννοηθεί, αλλού πρέπει να αναζητήσουμε την αιτία του και όχι στο αυτοδιαφημιζόμενο ενδιαφέρον του Γάλλου πολιτικού για τον λιβυκό λαό.

Συνέντευξη του Νόαμ Τσόμσκι στην Ελευθεροτυπία

Χθεσινή συνέντευξη του Νόαμ Τσόμσκι στην Ελευθεροτυπία (στον κ.Χ. Πολυχρονίου). Μια συνοπτική και ώριμη θεώρηση των γεγονότων που αλλάζουν την ιστορία γύρω μας.

Εδώ και δεκαετίες από τους κορυφαίους αναλυτές του Μεσανατολικού, ο Νόαμ Τσόμσκι, κατά γενική ομολογία «ο μεγαλύτερος διανοούμενος εν ζωή στον κόσμο», έχει κυριολεκτικά βομβαρδιστεί αυτές τις μέρες από τα διεθνή ΜΜΕ για σχόλια και αναλύσεις γύρω από τις δραματικές και συγκλονιστι     κές εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή. Πάντως, για μας, βρήκε πάλι λίγο χρόνο να μας αφιερώσει (μάλλον πολύ χρόνο!) και οι απόψεις του, όπως πάντα, έχουν τρομερή σπουδαιότητα, αφού στηρίζονται μόνιμα σε ακλόνητες λογικές βάσεις, σε αναμφισβήτητα ιστορικά γεγονότα και σε αυστηρές, ενδελεχείς αναλύσεις.

Για να ξεκινήσουμε, ποια είναι η γενική εντύπωσή σας για το τι συνέβη στην Αίγυπτο και για τη φωτιά που απλώνεται σε όλη την υπόλοιπη Μέση Ανατολή;

Τα γεγονότα είναι πραγματικά θεαματικά. Το θάρρος, η αποφασιστικότητα και η αφοσίωση των διαδηλωτών είναι απερίγραπτα. Είναι η πιο εκπληκτική περιφερειακή εξέγερση στη σύγχρονη εποχή και οι συνέπειες είναι τεράστιες. Οσον αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακολουθούν τη γνωστή συνταγή: Εννοώ, δηλαδή, πως η αντίδραση είναι αρκετά συνηθισμένη: Μάρκος, Ντιβαλιέ, Τσαουσέσκου... Παρέμεινε προσκολλημένος στους αγαπημένους σου δικτάτορες όσο πιο πολύ γίνεται. Ύστερα κάνε στροφή 180 μοιρών και στείλ' τους να βοσκήσουν, όταν οι εσωτερικές δυνάμεις, συνήθως ο στρατός, στραφεί εναντίον τους, και μετά προσπάθησε να διαμορφώσεις ένα διαδοχικό καθεστώς που δεν θα αλλάξει πράγματα που είναι στρατηγικής σημασίας, ενώ θα διαγράψεις το παρελθόν και θα κάνεις ανακοινώσεις για τον παραδοσιακό ζήλο προς τη δημοκρατία. Αυτή η πολιτική πετυχαίνει ή αποτυγχάνει ανάλογα με τις περιστάσεις. Πάντως, για τον Ομπάμα και για κάθε ηγέτη στη Δύση τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή είναι καταστροφικά.

Μερικοί ήδη συγκρίνουν τις εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή με αυτά που συνέβησαν στην ανατολική Ευρώπη το 1989. Είναι εύστοχη μια τέτοια σύγκριση;

Δεν υπάρχει σύγκριση. Αρχικά, σ' αυτήν την περίπτωση, δεν υπάρχει κανένας Γκορμπατσόφ ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Ο Γκορμπατσόφ ήταν διατεθειμένος να αφήσει τα γεγονότα να πάρουν το δρόμο τους, παρά τις απειλές ασφάλειας προς τη Ρωσία, που ήταν σοβαρές. Σε οξύτατη αντίθεση, η δυτική ισχύς είναι απελπισμένα ανυπόμονη να περιορίσει κάθε σημαντική κίνηση προς τη δημοκρατία.

Οι λόγοι είναι αρκετά αποκαλυπτικοί από μια ματιά στις δημοσκοπήσεις της αραβικής κοινής γνώμης από τους πλέον έγκυρους δυτικούς θεσμούς -που δεν δημοσιεύονται στις ΗΠΑ, αλλά είναι σίγουρα γνωστές στις μυστικές υπηρεσίες και τους κυβερνητικούς σχεδιαστές. Αποκαλύπτουν ότι οι Αραβες, σε ένα τεράστιο ποσοστό, βλέπουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ως τις μεγαλύτερες απειλές (περίπου το 10% βλέπει το Ιράν ως απειλή). Στην πραγματικότητα, η πλειοψηφία θεωρεί ότι η ασφάλεια της περιοχής θα βελτιωθεί εάν το Ιράν διέθετε πυρηνικά όπλα. Δεν υπάρχουν διαθέσιμες δημοσκοπήσεις πάνω στο θέμα, αλλά δεν αμφιβάλλω ότι μια μεγάλη πλειοψηφία θα προτιμούσε να δει τους οικονομικούς πόρους της περιοχής να πηγαίνουν στον δικό τους πληθυσμό, όχι στη Δύση και στους πλούσιους συνεργάτες της από την εγχώρια ελίτ. Αυτό ήταν το κεντρικό ζήτημα που οδήγησε στη δαιμονοποίηση του Νάσερ και του κοσμικού εθνικισμού γενικότερα και στην αμερικανοβρετανική στήριξη προς το πλέον ακραίο ριζοσπαστικό κράτος (τη Σαουδική Αραβία). Επίσης, και στη διαμόρφωση πολύ στενών σχέσεων με το Ισραήλ ύστερα από την προστασία που παρείχε στο ριζοσπαστικό Ισλάμ από τον κοσμικό εθνικισμό το 1967, και ακολούθως.

Δεν υπάρχει τίποτα καινούριο γύρω από αυτές τις λαϊκές διαθέσεις και οι δυτικές κυβερνήσεις έχουν καλή γνώση αυτών, όπως καλά ξέρουμε από αποχαρακτηρισμένα αρχεία που πάνε πίσω στη δεκαετία του '50. Αυτό από μόνο του αρκεί να εξηγήσουμε γιατί δεν υπάρχει Γκορμπατσόφ στη Δύση. Αυτή είναι μια τεράστια διαφορά μεταξύ της ανατολικής Ευρώπης το 1989 και του αραβικού κόσμου σήμερα.

Άλλη μία διαφορά είναι ότι στην περίπτωση της ανατολικής Ευρώπης, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί της ήταν πλημμυρισμένοι από χαρά που είδαν τη διάλυση του μεγάλου τους εχθρού. Αυτό επέτρεψε στη Δύση να επεκτείνει την ισχύ της - το ΝΑΤΟ σύντομα άρχισε να επεκτείνεται ανατολικά, σε καθαρή παραβίαση υποσχέσεων που είχαν δοθεί προς τον Γκορμπατσόφ. Επίσης, όπως θριαμβολογούσε ο επιχειρηματικός τύπος, ο δυτικός εταιρικός κόσμος είχε τώρα μια καινούρια υγιή φτηνή και πειθαρχημένη εργατική δύναμη -μάλιστα ξανθή και γαλανομάτα- που θα μπορούσε να την εκμεταλλευθεί για να υποθάλψει τους δυτικούς εργαζόμενους και τους «πολυτελείς τρόπους ζωής τους». Η ευφορία στον επιχειρηματικό τύπο ήταν όντως αρκετά αποκαλυπτική και κατανοητή. Ακριβώς το αντίθετο απ' αυτό που συμβαίνει στον αραβικό κόσμο, όπου η Δύση είναι βαθιά αντίθετη στην αλλαγή καθεστώτος που υπερβαίνει ορισμένα νέα ονόματα και μινιμαλιστικές μεταρρυθμίσεις.

Γενικώς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους ακολουθούν τη φθαρμένη αρχή ότι η δημοκρατία είναι μια χαρά, τουλάχιστον έως ενός σημείου, εάν και μόνο εάν συνάδει με τους στρατηγικούς και οικονομικούς στόχους. Αυτή είναι μια καθιερωμένη αρχή, και φυσικά αυτή διαφοροποιεί αισθητά τις δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Στην πραγματικότητα, η μόνη συγκρατημένα λογική σύγκριση που θα μπορούσε να γίνει θα ήταν με τη Ρουμανία, όπου ο Τσαουσέσκο, ο πιο απεχθής από τους δικτάτορες της περιοχής, είχε βαθιά στήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως το τέλος. Και όταν έφτασε το τέλος του, όταν δηλαδή ανετράπη και εκτελέστηκε, η κυβέρνηση του πρώτου Μπους ακολούθησε τους συνηθισμένους κανόνες: μελοδραματικές κινήσεις ότι είναι στο πλευρό του λαού και εναντίον δικτατοριών και στη συνέχεια κινήσεις για συνέχιση των υπαρχουσών δομών και σχέσεων στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

Αλλά αυτό που συμβαίνει στον αραβικό κόσμο σήμερα είναι τελείως διαφορετικό. Κανείς δεν γνωρίζει τι κατάληξη θα έχουν τα πράγματα. Τα προβλήματα στα οποία οι διαδηλωτές προσπαθούν να εστιάσουν την προσοχή είναι εξαιρετικά βαθιά και δεν πρόκειται να λυθούν εύκολα. Υπάρχει τρομερή ένδεια, καταστολή, έλλειμμα όχι μόνο δημοκρατίας αλλά σοβαρής ανάπτυξης για τον γενικό πληθυσμό. Γι' αυτό έχουν υπάρξει διαδηλώσεις εδώ και χρόνια, κυρίως εργατικές διαδηλώσεις στην Αίγυπτο, που συχνά καταστέλλονται βίαια.

Αλλοι, πάλι, υποστηρίζουν ότι η απειλή ενός ριζοσπαστικού Ισλάμ καθιστά αναγκαίες τις αυταρχικές κυβερνήσεις στη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να ανησυχούν ιδιαίτερα για την πιθανή άνοδο στην εξουσία ριζοσπαστικών ισλαμικών δυνάμεων;

Δίχως να είναι τελείως αβάσιμη, η διατύπωση αυτή είναι σοβαρά παραπλανητική. Η γενική απειλή δεν προέρχεται από ένα ριζοσπαστικό Ισλάμ, αλλά από την ανεξαρτησία. Στον αραβικό κόσμο, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν υποστηρίξει συχνά ριζοσπάστες Ισλαμιστές, μερικές φορές για να αποτρέψουν την απειλή του κοσμικού εθνικισμού. Ενα γνωστό παράδειγμα είναι η Σαουδική Αραβία, το ιδεολογικό κέντρο του ριζοσπαστικού Ισλάμ (και της ισλαμικής τρομοκρατίας). Αλλο ένα παράδειγμα σε μια μεγάλη λίστα τέτοιων περιστατικών είναι ο Ζία ουλ Χακ, ο πιο βάναυσος των δικτατόρων του Πακιστάν και αγαπημένος του Ρέιγκαν, ο οποίος έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα ριζοσπαστικού εξισλαμισμού (με χρηματοδότηση από τους Σαουδάραβες) -και ανέπτυξε πυρηνικά όπλα, ενώ η κυβέρνηση του Ρέιγκαν έκανε τα «στραβά ματιά» για να μπορεί να συνεχίσει να παρέχει σημαντική βοήθεια στον αγαπημένο της δικτάτορα. Αυτές οι εξελίξεις βρίσκονται πίσω από τις σημερινές ανησυχίες ότι πυρηνικό υλικό μπορεί να πέσει στα χέρια ριζοσπαστικών ισλαμιστικών στοιχείων, ο απόλυτος εφιάλτης, και μία από τις σκοτεινές κληρονομιές της εποχής Ρέιγκαν.

Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η φύση οποιουδήποτε καθεστώτος που οι ΗΠΑ υποστηρίζουν στον αραβικό κόσμο έρχεται σε δεύτερη μοίρα εν συγκρίσει με τον έλεγχο. Όσον αφορά τους πολίτες, αυτοί αγνοούνται έως ότου ξεσηκωθούν και σπάσουν τις αλυσίδες τους.

Πάντως, οι εξεγέρσεις δεν πρέπει να αποτέλεσαν και μεγάλη έκπληξη στην Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ είχαν ισχυρές ενδείξεις, για παράδειγμα, για τις διαμαρτυρίες και τη δυναμική του δημοκρατικού κινήματος στην Τυνησία.

Τον Ιούλη του 2009, ο αμερικανός πρεσβευτής Robert Godec, όπως μάθαμε από τις διαρροές της WikiLeaks, είχε στείλει τηλεγράφημα ότι ένα δυναμικό δημοκρατικό κίνημα στην Τυνησία κατευθυνόταν εναντίον «ενός αστυνομικού κράτους, με λίγη ελευθερία έκφρασης... και σοβαρά προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων», με επικεφαλής έναν δικτάτορα η οικογένεια του οποίου ήταν στόχος μίσους εξαιτίας απίστευτης διαφθοράς. Αλλά αυτό ήταν εντάξει όσο τα κέντρα εξουσίας ήταν ικανά να διατηρούν την τάξη και την παθητικότητα.

Πρέπει όμως να έχουμε υπόψη ότι σε όλη τη βορειοδυτική επικράτεια της Αφρικής, η Γαλλία είναι ο κύριος παράγοντας καταστολής. Τα σημερινά κύματα διαμαρτυρίας ξεκίνησαν από τη Δυτική Σαχάρα, που δέχθηκε εισβολή και καταχτήθηκε από το Μαρόκο προκειμένου να αποτραπεί η ανεξαρτησία αυτής της πρώην γαλλικής αποικίας και η οποία βιώνει βίαιη καταστολή από τότε. Τον Νοέμβρη, ο μαροκινός στρατός προέβη σε νέες βιαιότητες με αποτέλεσμα να ξεκινήσει έρευνα από τα Ηνωμένα Εθνη, αλλά την μπλοκάρισε η Γαλλία, ο κύριος προστάτης της βίας και της καταστολής στις πρώην αποικίες της.

Θα είναι πραγματικά διαφορετική η Μέση Ανατολή έπειτα από τις εξεγέρσεις;

Δεν νομίζω πως μπορεί κάποιος να προβλέψει πώς θα εξελιχθεί η όλη κατάσταση, αλλά σίγουρα έχουν τεθεί οι βάσεις για σημαντικές αλλαγές στην περιοχή. Προς το παρόν, τα καθεστώτα λίγο πολύ ακόμα αντέχουν. Στην Τυνησία και την Αίγυπτο τα καθεστώτα είναι ουσιαστικά τα ίδια, χωρίς αλλαγές. Αλλά οι διαδηλώσεις είναι τόσο δυναμικές και ενεργητικές, που είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι θα συγκρατηθούν εύκολα.

Το Μπαχρέιν, από την άλλη μεριά, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο μέρος. Εκεί βρίσκεται ο αμερικανικός Πέμπτος Στόλος, η σημαντικότερη στρατιωτική δύναμη στην περιοχή. Αλλά επίσης, το Μπαχρέιν είναι μια χώρα όπου η πλειονότητα αποτελείται από σιίτες και η ηγεσία του από σουνίτες. Ο πληθυσμός στις γειτονικές περιοχές της Σαουδικής Αραβίας αποτελείται, επίσης, κυρίως από σιίτες και η Σαουδική Αραβία ανησυχεί για αυτούς εδώ και χρόνια. Είναι ένας καταπιεσμένος πληθυσμός. Οι ΗΠΑ και οι σαουδάραβες σύμμαχοί τους ανησυχούν εδώ και καιρό για πιθανές επιρροές από τις γύρω περιοχές σιιτών-Ιράν, νοτίου Ιράκ. Περαιτέρω, εκεί τυγχάνει να βρίσκεται και το μεγαλύτερο μέρος του σαουδαραβικού πετρελαίου. Ετσι, το τι θα συμβεί στο Μπαχρέιν θα έχει σίγουρα ιδιαίτερη σπουδαιότητα.

Και οι εκτιμήσεις σας για την τραγωδία που ξεδιπλώνεται στη Λιβύη και τον πιθανό αντίκτυπο της απόφασης του δικτάτορα Καντάφι να παραμείνει στην εξουσία με κάθε τρόπο;

Η Λιβύη έχει υποφέρει φρικτά στον προηγούμενο αιώνα. Η ανατολική Λιβύη υπέστη στην πρώτη γενοκτονία μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, από το 1929, στα χέρια της φασιστικής Ιταλίας. Από το 1969 έχει υποβληθεί στη βάναυση εξουσία του Μουαμάρ Καντάφι. Από τις αρχές της δεκαετίας του '80, χρησίμευσε ως ένας βολικός σάκος του μποξ για την αδίστακτη και δειλή κυβέρνηση του Ρέιγκαν, η οποία αναγνώρισε ότι δεν θα υπήρχε καμία διεθνής υποστήριξη για τους βομβαρδισμούς εναντίον της Λιβύης και τους θανάτους που προκάλεσε σε αθώο πληθυσμό. Τώρα φαίνεται ότι, με απίστευτο θάρρος, οι Λίβυοι έχουν απομακρύνει τους εγκληματίες τραμπούκους μακριά από το μεγαλύτερο μέρος της ανατολικής Λιβύης και έχουν κερδίσει έδαφος και σε άλλα μέρη. Η χώρα δείχνει να βρίσκεται στα πρόθυρα μιας φρικτής αιματοχυσίας, καθώς ο Καντάφι φαίνεται να έχει αποφασίσει πως θα κάνει οτιδήποτε για να διατηρήσει την εξουσία του. Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί αλλού κατά τη διάρκεια των θεαματικών δημοκρατικών εξεγέρσεων στον αραβικό κόσμο που ξέσπασαν φέτος, αλλά η Λιβύη μπορεί να αποδειχθεί μοναδική στον φόρο αίματος που θα πληρώσει. Για την Ευρώπη, ιδιαίτερα, αλλά επίσης και για τις ΗΠΑ, πρέπει να είναι προτεραιότητα η αποτροπή της επικείμενης τραγωδίας στη Λιβύη.

Θα έχουν επίπτωση αυτά τα γεγονότα στο παλαιστινιακό ζήτημα;

Η θέση των ΗΠΑ και του Ισραήλ -αυτοί λειτουργούν ακολουθώντας ο ένας τον άλλον- κατά πάσα πιθανότητα θα γίνει περισσότερο σκληρή και πιο καταπιεστική. Ένας λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να κάνουν ό,τι μπορούν για να αποτρέψουν μια σοβαρή δημοκρατικοποίηση στην Αίγυπτο, είναι το γεγονός ότι ο πληθυσμός εκεί είναι σε μεγάλο ποσοστό ενάντια στο «σύμφωνο ειρήνης» του 1979, το οποίο, όπως έγινε άμεσα κατανοητό από τους ισραηλινούς αναλυτές, ελευθέρωσε το Ισραήλ στο να διεξάγει επιθέσεις και να συνεχίζει την παράνομη κατοχή δίχως αντίσταση από κάποια σημαντική δύναμη στον αραβικό κόσμο. Αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, το Ισραήλ ξεκίνησε την πρώτη από τις τέσσερις εισβολές του στον Λίβανο. Έκτατε και οι αποικιστικές δραστηριότητες και η καταστολή κλιμακώθηκαν στις κατεχόμενες περιοχές (με αμερικανική στήριξη και συμμετοχή σε όλη την πορεία). Επιπλέον, υπάρχουν εσωτερικοί φραγμοί σε μια δημοκρατική εξέγερση. Στη Λωρίδα της Γάζας, η Χαμάς κυβερνά με σιδερένια γροθιά. Στη Δυτική Όχθη, η Παλαιστινιακή Αρχή έχει τη στήριξη των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της ιορδανικής δικτατορίας στην αντίθεσή της σε προσπάθειες να επέλθει ουσιαστική αλλαγή. Παρά ταύτα, μπορεί να μην είναι ικανοί να συγκρατήσουν τις λαϊκές δυνάμεις που σαρώνουν την περιοχή, γεγονότα αληθινά ιστορικής σπουδαιότητας.

Ο Νόαμ Τσόμσκι είναι ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας και Φιλοσοφίας στο ΜΙΤ. Το τελευταίο και πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι το «Gaza in Crisis: Reflections on Israel's War Against the Palestinians», που το έγραψε μαζί με τον Ιλάν Πάπε.

Δείτε και ψηφίστε τις καλύτερες γελοιογραφίες επί του ζητήματος εδώ: http://www.cartoonmovement.com 

jus in bello ή το cost-effectiveness ενός άδικου πολέμου

Οι ευθύνες δεν είναι ίδιες



«Οι στρατοί πρέπει να αποφεύγουν επιθέσεις που θα μπορούσε να προκαλέσουν απώλειες ζωών αμάχων, τραυματισμούς αμάχων, καταστροφές μη στρατιωτικών στόχων ή έναν συνδυασμό των ανωτέρω δυσανάλογο προς τα αποσπώμενα στρατιωτικά κέρδη».

Αυτό αναφέρουν τα πρωτόκολλα των Συνθηκών της Γενεύης που ψηφίστηκαν το 1977 για να επεκτείνουν την προστασία των αμάχων και στο εσωτερικό των κρατών. Τα πρωτόκολλα αυτά δεν έχουν επικυρωθεί από το Ισραήλ (ούτε άλλωστε από τις Ηνωμένες Πολιτείες). Παρά τις διαβεβαιώσεις των εκπροσώπων του, είναι σαφές ότι η παραπάνω διάταξη παραβιάζεται ανοιχτά από τη στιγμή που άρχισαν οι επιχειρήσεις στη Γάζα. «Κάθε χώρα έχει το καθήκον να προστατεύει τον πληθυσμό της», τονίζει ο Λούκας Μάσον, εκπρόσωπος της διεθνούς Επιτροπής Νομικών του ΟΗΕ στη Γενεύη. «Κάθε χώρα έχει όμως και το καθήκον να σέβεται το ανθρωπιστικό δίκαιο». Στην κρίση αυτή, το Ισραήλ είναι η μόνη πλευρά που παραβιάζει τις Συνθήκες της Γενεύης; Όχι βέβαια. Εγκαθιστώντας τις βάσεις της ανάμεσα σε αμάχους, η Χαμάς παραβιάζει το άρθρο 28 που αναφέρει ότι «κανένα προστατευόμενο άτομο (δηλαδή άμαχος) δεν μπορεί να χρησιμοποιείται προκειμένου μια περιοχή να τίθεται, λόγω της παρουσίας του, στο απυρόβλητο». Η ισλαμιστική οργάνωση διαπράττει επίσης έγκλημα πολέμου θέτοντας στο στόχαστρό της Ισραηλινούς αμάχους. Από νομική άποψη, οι ευθύνες της είναι ίδιες μ΄ εκείνες του Ισραήλ. Όπως επισημαίνει όμως ο Μάσον, «από ηθική και πολιτική άποψη το Ισραήλ έχει μεγαλύτερη ευθύνη δεδομένου ότι είναι ένα συγκροτημένο κράτος».

Τι σημαίνει όμως η λέξη «δυσανάλογος»; Για το περιοδικό Εκόνομιστ, πρόκειται για μια ολισθηρή έννοια, που στη δυτική θεωρία επιδέχεται δύο ερμηνείες. Σε ό,τι αφορά την κήρυξη ενός πολέμου (jus ad bellum), οποιοδήποτε κέρδος αποκομίζεται πρέπει να αντισταθμίζει τον αναπόφευκτό πόνο και καταστροφή. Σε ό,τι αφορά τη συμπεριφορά στη διάρκεια ενός πολέμου (jus in bello), όπου στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό και το ανθρωπιστικό δίκαιο, κάθε ενέργεια πρέπει να αποφασίζεται με βάση τη σχέση ανάμεσα στα στρατιωτικά κέρδη και τις επιπτώσεις για τους αμάχους. Όλα αυτά βέβαια είναι κάπως αφηρημένα. Μια απάντηση στο παραπάνω ερώτημα μπορεί να δοθεί από ένα επεισόδιο που συνέβη στη Γάζα το 2002: για να βγάλει από τη μέση έναν εξτρεμιστή, ο ισραηλινός στρατός βομβάρδισε ένα ολόκληρο κτίριο, σκοτώνοντας 14 ανθρώπους και τραυματίζοντας εκατοντάδες. Μια δεύτερη απάντηση δίνει ο απολογισμός αυτών των ημερών: τέσσερις Ισραηλινοί νεκροί έναντι περίπου πεντακοσίων (χιλίων πλέον) Παλαιστινίων.

Ο αντισημιτισμός, όπως και ο αντιαμερικανισμός, είναι μια αρρώστια που τυφλώνει, αποπροσανατολίζει και φανατίζει. Αλλά η ευκολία με την οποία το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάζουν κάθε έννοια δικαίου, έχοντας συνήθως την υποστήριξη μεγάλου μέρους της κοινής τους γνώμης, δεν βοηθά στην αντιμετώπιση αυτής της αρρώστιας. Ας το έχουν υπόψη τους οι Ισραηλινοί ηγέτες όταν καταδικάσουν την επόμενη επίθεση εναντίον κάποιας συναγωγής.

του Μιχάλη Μητσού

Λευτεριά μέσα από τις πέτρες

Χώμα μου, πέτρες μου σας παρακαλώ αγκαλιάστε τον όσο πιο απαλά, σφίξτε τον όσο πιο τρυφερά, χαϊδέψτε τον, κομμάτι σας είναι, εσείς τον γεννήσατε.

Έτσι όπως πάνω σας κρατιέται με τα σφιγμένα απ' τον θάνατο δάχτυλα, στηρίξτε τον. Και νιώστε τα χείλη, που βυθισμένα στην πούδρα σας σφραγίζουν σαν πόρτες τον απόηχο απ' αυτό που ήταν η πνοή της ψυχής του: την κραυγή του. Και ακούστε τον.

Την κραυγή, που ανέβηκε μέσα απ' τα σπλάχνα του, όχι μία, αλλά χίλιες και μύριες φορές: «Λευτεριά».

Χώμα μου και πέτρες και σκόνη κοιτάχτε τον έτσι, καθώς με απλωμένα τα χέρια προσεύχεται. Και στηρίξτε τον.

Να ορθωθεί η φωνή, να γκρεμίσει. Την πλάκα, που από πάνω του απλώνεται σαν φυλακή. «Λευτεριά» φωνάζει. Ακούστε τον. Λευτεριά από μπότα αφέντη όποιου είδους. Λευτεριά για πατρίδες και από πατρίδες. Λευτεριά από κάθε αλυσίδα, που δένει τα χέρια, τη γλώσσα, τα πόδια, το πνεύμα.

Λευτεριά απ' τους φόβους, που είναι οι πιο βαριές αλυσίδες. Οχι οι έξω. Οι φόβοι οι μέσα, που έχει καθένας στο στήθος του. Αυτοί είναι οι πιο σκληρές αλυσίδες.

Δεν έρχεται νέα χρονιά, πέτρες και χώμα. Η ίδια χρονιά διαρκεί στων ανθρώπων το γένος. Η σφεντόνα έγινε βέλος και το δόρυ έγινε όπλο φωτιάς.

Για ένα λάκκο νερό γίνονται οι φόνοι, για μία πέτρα που λάμπει, για μια μαύρη λάσπη, για ό,τι η κάθε εποχή νομίζει πολύτιμο.

Για μία κοτρώνα, που πάνω της κάποιος διατάζει και που παίρνει το σχήμα καρέκλας και θρόνου.

Προσευχή ανεβαίνει απ' αυτό το χώμα, που έχει το σχήμα ανθρώπου. Αγκαλιά ζητάει, της γυναίκας του, να χαϊδεύει κεφάλια παιδιών, των παιδιών του, τους καρπούς της τροφής του να γεύεται, ζεστασιά και δροσιά να του δίνουν τα λίγα φορέματα. Και φωνή! Η δική του φωνή να μπορεί να ακούγεται ελεύθερα. Και να γίνεται πράξη.

Δρασκελιά! Το κάθε του βήμα να είναι ανεμπόδιστο. Να διαλέγει και τόπους και ανθρώπους. Να διαλέγει πατρίδα. Πατρίδα χωρίς συρμάτινα σύνορα και αίμα. Πατρίδα κοινής γλώσσας και ονείρων. Πατρίδα σαν αυτή, που κάποτε θά 'ρθει: Ολη η Γη μια πατρίδα.

Μέχρι τότε αυτός, που ματωμένος τώρα προσεύχεται, θα κρατιέται σφιχτά από τις πέτρες, είτε ρέει ψυχή είτε όχι στα σπλάχνα του.

Και μ' αυτές θα παλεύει ν' ανοίξει το δρόμο ανάμεσα από μίσος τυφλό και πλούτο κι αγριάδα ανθρώπινη.

Ώσπου όλοι μαζί να χαθούμε ή όλοι μαζί να σωθούμε. Γιατί όλοι μαζί στη μοίρα της ίδιας πατρίδας ανήκουμε. Αυτής, που αγκαλιάζει το άψυχο σώμα. Στο χώμα, που μας κάνει αδέρφια.

Γ. Παπαδόπουλος - Τετράδης από εδώ

Η Στύγα είναι πάλι εδώ...

Η οργή είναι πάλι εδώ. Μέχρι τώρα όλη η χώρα αναλώθηκε σε συζητήσεις για τη βία, την αντιβία και τα συναφή. Μέχρι που έρχεται η Στύγα να δείξει σε όλους τα παιδιά της. Αυτή τη φορά η Βία είναι πραγματική, κατάσαρκη.

Δεν χωρούν αναλύσεις, υπάρχουν πολλές εδώ και χρόνια που εξελίσσεται αυτή η κολασμένη γενοκτονία δίπλα μας.

Μόνο οργή προς τους παράνοες που κυβερνούν (κάλλιο τον Κωστάκη τον κρεατέμπορα παρά τους αληθινούς εξαλφίτες Χασάπηδες και τους μικρόνοες συμμάχους τους).

Ήδη ο αντιπάριος έχει κάνει σχετικό ποστ.

Άντε πάλι χρόνια πολλά